Ως Φοιτητές/ριες του Διατμηματικού Μεταπτυχιακού Προγράμματος
Σπουδών «Διαχείριση της Μαζικής Μετανάστευσης & Πληθυσμών σε
Κίνηση» του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, νιώθουμε χρέος
μας να εκφράσουμε με την παρούσα την ρητή αντίθεσή μας ως προς την
υπ’ αριθμ. 12096/26 ΚΥΑ (ΦΕΚ 3944 Β/30-06-2026), που αφορά τις
προϋποθέσεις και την διαδικασία παροχής δωρεάν νομικής καθοδήγησης σε
πολίτες τρίτων χωρών κατά την διαδικασία διαλογής, στα πλαίσια
εφαρμογής του Νέου Συμφώνου για το Άσυλο και την Μετανάστευση.
Το εν λόγω νομοθέτημα επιχειρεί να μετατρέψει τους συνηγόρους σε
φορείς εκφοβισμού των αιτούντων διεθνή προστασία, και μάλιστα
πριμοδοτώντας τους για κάθε επιτυχημένη αποτροπή. Συγκεκριμένα,
προβλέπεται επιπλέον αμοιβή, αξίας 250 ευρώ, σε κάθε συνήγορο ο οποίος
θα καταφέρνει να πείσει τον εκάστοτε πολίτη τρίτης χώρας να αποχωρήσει
οικειοθελώς από αυτήν χωρίς να καταθέσει αίτηση διεθνούς προστασίας.
Πέραν του ανωτέρω, σύμφωνα με την ΚΥΑ η νομική καθοδήγηση
προκαθορίζεται και περιορίζεται σε απλή ενημέρωση του νομοθετικού
πλαισίου που αφορά τους πολίτες τρίτων χωρών, με έμφαση στο αυστηρό
πλαίσιο ποινικών κυρώσεων που προβλέπεται για τα αδικήματα της
παράτυπης εισόδου και διαμονής στη χώρα. Κατά αυτόν τον τρόπο η
νομική εκπροσώπηση των οιονεί αιτούντων διεθνή προστασία, μπορεί να
είναι στην καλύτερη περίπτωση αναποτελεσματική και κενή ουσίας, και
στην χειρότερη εκφοβιστική.
Ως προς την ανεπαρκή νομική εκπροσώπηση, συντείνει και το γεγονός
ότι με βάση την ΚΥΑ η νομική καθοδήγηση θα παρέχεται σε ομάδες 15
ατόμων –οι οποίες υπό εξαιρετικές περιστάσεις δύναται να φτάνουν και τα
50 άτομα- (άραγε με ποια κριτήρια θα χαρακτηρίζονται οι περιστάσεις ως
εξαιρετικές;). Το επιπλέον παράδοξο είναι πως με βάση την ΚΥΑ, οι οιονεί
αιτούντες δε θα μπορούν να λάβουν εξατομικευμένη καθοδήγηση
αρμόζουσα στην προσωπική τους ιστορία, αφού αυτό απαγορεύεται ρητά
από την ΚΥΑ. Συγκεκριμένα, ο συνήγορος, θα πρέπει μεν να αξιολογήσει το
ισχυρό ή μη προσφυγικό προφίλ του εκάστοτε προσώπου -με στόχο να το
αποτρέψει από το να προχωρήσει σε αίτημα διεθνούς προστασίας-, χωρίς
να γνωρίζει δε, τις συγκεκριμένες περιστάσεις του καθενός.
Υπό τις ανωτέρω συνθήκες, είναι σαφές ότι η ΚΥΑ δημιουργεί ένα εντελώς
επισφαλές πλαίσιο για τους οιονεί αιτούντες, αφού οι τελευταίοι θα
καλούνται να συναινούν σε προειλημμένες αποφάσεις, θα αντιμετωπίζονται
με λογική σωρού και χωρίς να λαμβάνονται υπόψιν οι εκάστοτε
εξατομικευμένες συνθήκες τους, με κύριο κριτήριο τη χώρα καταγωγής τους.
Περαιτέρω, η πρακτική αυτή θα δυσχεράνει την έγκαιρη αναγνώριση των
ευάλωτων αιτούντων, όπως θυμάτων βασανιστηρίων, εμπορίας ανθρώπων
ή ασυνόδευτων ανηλίκων, αφήνοντας ανά πάσα στιγμή ανοιχτό τον
κίνδυνο της παραβίασης της αρχής της μη επαναπροώθησης. Η όποια
δήλωση για οικειοθελή αποχώρηση από τους πολίτες τρίτων χωρών θα
είναι ψευδεπίγραφη, εφόσον δεν θα είναι ελεύθερη, ειδική και πλήρως
ενημερωμένη.
Προβληματισμούς εγείρει και το γεγονός ότι κατά τη διενέργεια της
επονομαζόμενης νομικής καθοδήγησης, οι συνήγοροι θα επιτηρούνται από
Υπαλλήλους της Υπηρεσίας Ασύλου, με σκοπό να διαπιστώνεται εάν αυτή θα
γίνεται κατά παρέκκλιση της ΚΥΑ. Εντός του ανωτέρω πλαισίου
διακυβεύονται θεσμικές εγγυήσεις του δικηγορικού λειτουργήματος, όπως η
τήρηση του απορρήτου μεταξύ εντολέα και εντολοδόχου και η ανεξαρτησία
του νομικού παραστάτη. Οι προαναφερόμενες θεσμικές εγγυήσεις, πέραν
της σημασίας τους για τους νομικούς παραστάτες, τίθενται για να
διασφαλίσουν και τα δικαιώματα των υπερασπιζόμενων. Συνεπεία τούτου, η
αποτελεσματική εκπροσώπησή των οιονεί αιτούντων διεθνή προστασία,
δύναται να θιγεί και κατά αυτόν τον τρόπο.
Η μετακίνηση πληθυσμών είναι ένα πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό
φαινόμενο, σύμφυτο με την ανθρώπινη κατάσταση διαχρονικά. Η
μεταναστευτική πολιτική δεν πρέπει να χαράσσεται με συνεχείς και
επιβεβλημένες καταστάσεις εξαίρεσης, ούτε επί τη βάση εταιρικών λογικών
περί «bonus» και φοβήτρων. Επιπλέον, είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ο
ανεξάρτητος, εμπιστευτικός, υπερασπιστικός χαρακτήρας του ρόλου των
δικηγόρων ως συλλειτουργών της δικαιοσύνης.
Με δεδομένο ότι ένας εκ των καταστατικών σκοπών του συλλόγου μας
είναι η δράση για την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των
αιτούντων διεθνή προστασία και είναι πάγια η αντίθεσή μας σε κάθε
μισαλλόδοξη και αντιανθρωπιστική πρακτική, ζητάμε με την παρούσα την
κατάργηση της παρούσας ΚΥΑ, η οποία δύναται να αποτελέσει τη βάση
παραβίασης θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων των οιονεί αιτούντων
άσυλο και εκφράζουμε την πρόθεσή μας να συμμετέχουμε σε συλλογικές
δράσεις προς επίτευξη αυτού του σκοπού.
Θεσσαλονίκη, 9-7-2026
Ο Σύλλογος φοιτητών του μεταπτυχιακού Προγράμματος
«Διαχείριση της Μαζικής Μετανάστευσης και Πληθυσμών σε Κίνηση»
ΑΠΘ.